ህጹጽ ጋዜጣዊ መግለጺ
Date: November 15, 2025
ኣብ ኤርትራ ብምትኳር ብዛዕባ ህሉው ዞባዊ ፖለቲካ ዘሎና ኣቕዋም
ቅልውላው ቀርኒ ኣፍሪቃ ብቐዳምነት ካብ ውሽጡ ዝምንጨወ ኢዩ – ካብ ብዘይ ተሓታትነት ዝገዝኡ ምልካዊ ስርዓታት፣ ደሞክራስያዊ ኣማራጺታት ከቕርቡ ዘይከኣሉ ተቓወምቲ ምንቅስቓሳትን: ክሳብ ብራዕድን ዘይምትእምማንን እተኸፋፈለ ሕብረተ-ሰብ። እዚ ውሽጣዊ ፍሽለታት እዚ ንመንግስታትና ኣዳኺምዎ: ንሲቪላዊ ህይወት ንቡር ኣስኢንዎ: ንናይ ወጻኢ ፖለቲካዊ ሓይልታት ጣልቃ ንምእታው ድማ ማዕጾ ኸፊቱሉ እዩ። ኣብዚ ተነቃፊ ባይታ እዚ ናይ ጐረባብቲ ማእከላይ ሓይልታት ፖለቲካዊ ጽልዋታት ነቲ ዞባ ካብ ዘይምርግጋእ ናብ ሕንፍሽፍሽ ከም ዝወርድ ገይርዎ። ኲናት መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ መንጎ መራሕቲ ብሕታዊ ባእሲ እዩ ክለዓል ጸኒሑ:: ኣብ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ድሕነት ዝብል ጭርሖ ተሓቢኡ ናብ ውግእ ብምምራሕ ኣወዳትን ኣዋልድን መንሰያት ደቂ ህዝቢ መስዋእቲ ኣኽፊሉ: ቍጠባዊ ውድቀት: ጃምላዊ ስደት: ከምኡውን ምትእትታው ወጻኢ ሓይልታት እቲ ሽግር ንኸይፍታሕ እናገደደ ዚኸይድ ጽንኩር ፖለቲካዊ ሕልኽልኻት ክእቱ ይረአ::
1. ድሕረ ባይታን ናይ ቀረባ ግዜ ምዕባለታትን
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቢ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ዝደየበ፣ ነቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ንኢህወዴግ ዓብሊሉ ክቈጻጸር ዝጸንሐ ስርዓት ህወሃት መቐይሮ ንምግባር እዩ ነይሩ። ነቲ ናይ 2000 ዓም ስምምዕ ኣልጀርስ ብዘይ ቅድመ ኩነት ከምእተቐበሎ እውን ኣዊጁ:: በቲ ዝወሰዶ ናይ ሰላም ስጉምቲ ሽልማት ኖቤል ናይ ሰላም ከም ዝተቐበለ ይዝከር:: እንተ ኾነ እቲ ሰላም ነዊሕ ኣይጸንሐን: የግዳስ ካብ 2020 ክሳዕ 2022 ናብ ካልእ ኣዕናዊ ውግእ ተቐየረ። ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ኣብቲ ኣዋጃትን ሸቶታታቱን ናይ ተዅሲ ምቍራጽ ስምምዓቱን ብዘይ ህዝባዊ ተሳታፍነትን ወይ ግሉጽነትን ዘይነበሮ ምንባሩ ምዝካር ኣገዳሲ እዩ:: ከቢድ ጕድኣት ዘስዓበ ናይ ውግእ ውሳኔ ናይ ክልቲኡ ወገን መራሕቲ ዘይተሓታትነት ከም ዘንጸባርቐ ርዱእ ኢዩ።
2. ሳዕቤናት ግጭታት
መንእሰያት፣ ቍጠባን ማሕበራዊ ቅርጺ ኤርትራን ይሳቐ ኣሎ። ውግእን ጭቈናን ጃምላዊ ምግዓዝ ምፍልላይ ስድራ ቤታት ከምኡውን ቍጠባዊ ውድቀት ኣስዒቡ። መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ዞባዊ ዘይምርግጋእ ኣብ ክንዲ ዞባዊ ሰላም ንፖለቲካዊ ድሕነቶም ተጠቒሞምሉ።
3. ኣብ ልዕሊ ሉዓላውነት ኤርትራ ዘስግእ ዘሎ ስግኣት
ካብ መጀመርታ 2024 ኣትሒዙ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቢ ኣሕመድ ወደብ ምውናን ንኢትዮጵያ ናይ ሞትን ሕየትነ ጉዳይ እዩ ብምባል: ስለ ዝኾነ ድማ ንከተማን ወደብን ዓሰብ ክጎብጥ ምዃኑ ብቕሉዕ ኣዊጁን ግሁድ ወትሃደራዊ ንጥፈታት ብምርኣዩ ንሉዓላውነት ኤርትራ ከም ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቀጥታዊ ስግኣት የምጽእ። ዝዀነ ይኹን ከምዚ ዝኣመሰለ ወራር ነዊሕን ደማውን ውግእ ክኸውን ምዃኑ ጥርጥር የብሉን::
ኤንፍዲ ንዝዀነ ይኹን ዕላማ መሪሕነት ኢትዮጵያ ብሓይሊ ወይ ብግዲ ንመሬት ኤርትራ ንምሓዝ ዝገብሮ ፈተነ ብትሪ ይዅንኖ። ብተወሳኺ: ንፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ህርፋን ጎበጣ ንሃገረ ኤርትራ ዘተባብዕ ብግሉጽ ዘሕለፎ መልእኽትታትን ተግባራትን ተሓታቲ ይገብሮ።
4. ውሽጣዊ ዘይምስምማዕን ተልእኾ ‘ጽምዶን‘
ስርዓት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ “ሃገራዊ ድሕነት” ዝብል ሰንደቕ ዕላማ ተበግሶ ጽምዶ ዝበሃል ንትግራይ: ኢትዮጵያ ዝቐረበ ፕሮጀክት ኣፍሊጡ። ብድሕሪ እቲ ናይ ዕርቂ ቛንቋ ጸቢብ ፖለቲካዊ ጥቕምታት ዝሓዘለ እዩ:: እቲ ስርዓት ነቲ ዶብ ሰገር ዘሎ ዓሌታዊ ውጥረት ብምቍጽጻር ሉዓላውነት ኤርትራ ብሓድነትን ድሌትን ህዝቢ ኣብ ክንዲ ዘረጋግጽ: ምልካዊ ግዝኣቱ ከናውሕ ዝመረጾ ስትራተጂ ኢዩ።
ንዓሰርተታት ዓመታት መንግስቲ ኤርትራ ኤትኒካዊ ፌደራሊዝም ህወሓት ከምኡውን እዚ ሕጂ ዘሎ ፖሊሲታት ሰልፊ ብልጽግና ንመጻኢ ኤርትራ ንምክፍፋል ይጽዕሩ:: እዚ ድማ ኣብ ትሕተ-ሃገራዊ መንነት ዝሙርከስ ፖለቲካ: ህዝቢ ናይ ምፍልላይ ስነ-ሓሳባት ንምድንፋዕን ሓባራዊ ሓይሊ ህዝቢ ነምድኻምን ኢዩ። እቲ ብናይ ሓሶት ሃገራውነት እተኸድነ ናይቲ ስርዓት ተሪር ሃገራውነት ንዜጋታት ስቕ ኣቢሉ ምትእምማን ኣዳኺሙ ነቲ ብኣምሰሉነት ዝጣበቐሉ ሓድነት ከዳኽሞ ይሰርሕ።
ሎሚ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ወደባት ኤርትራ ናይ ውነና ወፈራ ከተለዓዕል እንከላ: ስርዓት ኤርትራ ነቲ መታለሊ ወፈራ ጽምዶ እናቐጸለ ምስ ከደን ክልቲአን መንግስታት ንልዑላውነት ኤርትራን ንዞባዊ ርግኣትን ኣብ ሓደጋ የእትዋ ኣለዋ። እዚ ህሞት እዚ ግሉጽነትን ትብዓትን ይሓትት። ካብ ውድቀት ንምድሓን ኤርትራውያን ካብቶም ንልዑላውነትና ብቍጽጽር: ሓድነትና ድማ ብፍርሂ: ዝሸጡን ዝልውጡን መራሕቲ ክበልጹ ኣለዎም።
መጻኢና ብወጻኢ ብዚመጽእ ስነ-ሓሳባት ኣይምራሕ ወይ ብዞባዊ ምቍጽጻር ኣይሕጸር። እንታይ ደኣ: ብሃገራዊ ሓድነት: ሲቪላዊ ምንቅስቓስ: ከምኡውን ብዲሞክራስያዊ ምምሕዳር ጥራይ እዩ ክረጋገጽ ዝኽእል።
5. ጻውዒት ናብ ኢትዮጵያውያንን ኣህዛብ ቀርኒ
ኤንፍዲ ኢትዮጵያውያንን ኩሎም ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ንፖለቲካ ምቍጽጻርን ዓሌታዊ ምትላላትን ወተሃደራዊነትን ክነጽግዎ ጻውዒት የቕርብ። ናይ ሓቂ ሰላምን መጻኢ ናይቲ ዞባን ብዞባዊ ህርፋን ወይ ብውክልና ውግኣት ክረጋገጽ ኣይክእልን ኢዩ የግዳስ ሓባራዊ ምክብባርን ምትሕብባርን ተሓታትነትን ኢዩ ናይ ዓወት መንገዲ። ኣብ ቀርኒ ዘላቒ ሰላም ንልዑላውነት ነፍሲ ወከፍ ሃገር ምኽባር ታሪኻዊ ቅሬታታት ብቕንዕና ምፍታሕ ከምኡውን ዜጋታት ሓባራዊ ብልጽግና ንኽሃንጹ ሓይሊ ምሃብ ዝሓትት ኢዩ። መጻኢ ቀርኒ ኣብ ምትሕብባር ኣብ ስዕረት ዘይኮነስ ኣብ ምትሕብበር እተመርኰሰ እዩ። ህዝብታት ቀርኒ ንሓድሕዱ ዘተኣሳሰር ታሪኽን ባህልን መጻኢ ዕድልን ኣለዎም፣ ሰላሞምን ብልጽግኖኦምን ዘይፈላለ እዩ።
6. ጻውዒት ናብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ
ኤንፍዲ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ እንተላይ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዞባዊ መሻርኽትን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፍጸም ዝዀነ ይኹን ምፍርራህን መጥቃዕትን ክዅንኑ ይምሕጸኖም። ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘላቒ ሰላም ንዅሎም ህዝብታት ኣብ ትሕቲ ተሓታትነት ዘለዎ ምምሕዳር ብናጽነትን ክብረትን ርእሰ-ውሳነን ናይ ምንባር መሰል ምድጋፍ ዝሓትት እዩ።
7. መደምደምታ
ሉዓላውነትን ሰላምን ኤርትራ ክዕቀብ ዝከኣል ብሓድነትን ንቑሕን ህዝባ ደሞክራስያዊ ምምሕዳርን ኣብ ፍትሕን ሓባራዊ ምክብባርን እተመስረተ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ጥራይ ምዃኑ ብጽኑዕ ይኣምን እዩ። እቲ ውድብ ንናጽነት ሃገርን ርግኣት ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ኩሉ ዓይነት ናይ ወጻኢ መጥቃዕትን ውሽጣዊ ምልካዊ ምቍጽጻርን ይኹንን።
ኤርትራውያን ንፍትሕን ደሞክራስያዊ ምምሕዳርን (EFJD)
ወብ ሳይት፦ www.efjd.org | ኢ-መይል efjd.info@gmail.com
About The Author
